Auctus
Auctus

Breng jezelf in beweging en vind het antwoord op een vraagstuk

In beweging

Deze tweede set kaarten van Auctus heeft als doel te helpen een vraagstuk of thema in beweging te brengen. Dat kan een vraagstuk zijn dat gaat over werk of professionele ontwikkeling, over een privé-situatie of persoonlijke ontwikkeling.

De vragen dagen uit om zelf te bewegen rond het vraagstuk, om het speelveld te verkennen en direct betrokkenen te bewegen en ook om te verkennen hoe de omgeving daarbuiten rond het vraagstuk beweegt. De meeste vragen zijn breed en open geformuleerd en ondersteunen een Ontwikkelingsgerichte dialoog.

Voor wie
De set vragen is bedoeld als gesprekshandvat voor ervaren begeleiders. Denk daarbij aan (systemisch) opgeleide coaches, teamcoaches, trainers, adviseurs en leidinggevenden.

Gebruik als begeleider deze kaarten in individuele gesprekken of groepsgesprekken. Denk daarbij aan individuele ontwikkelgesprekken, coachingsgesprekken, 1-op-1 gesprekken tijdens een teamdag, brainstormsessies, teamreflectiegesprekken, FIT® of bijvoorbeeld Ontwikkelcirkel®. Kom in beweging, ga bijvoorbeeld wandelen, en bespreek een vraagstuk aan de hand van enkele vragen.

Werkzame stoffen: beweging, ruimte, relatie en actie
Het uitgangspunt bij het aanpakken van een vraagstuk is dat we ons eerst vrij maken om te bewegen. Met bewegen bedoelen we hier het vermogen om een vraagstuk vanuit meerdere perspectieven te beschouwen. Dit geeft ruimte om nieuwe oplossingsrichtingen te zien en te verkennen. In de ruimte die zo ontstaat kunnen we onze positie en plek kiezen. Dat kan op basis van hoe we ons verhouden tot het vraagstuk, wat onze relatie is met het vraagstuk. Heroverweeg, beweeg, neem afstand en bekijk het eens van een andere kant. De vragen zullen je daartoe uitdagen.
Het nemen van afstand tot het vraagstuk al een actie op zich. Soms geeft het kijken vanuit een ander perspectief of het verkennen van het speelveld rondom het vraagstuk concrete handvatten. Denk aan beter beeld van kansen en risico’s, voorstanders, tegenstanders, helpende factoren in de context, enzovoorts. Op basis van wat je ontdekt kom je weer in beweging en ga je tot actie over.

Zo vrij om te bewegen voelt het natuurlijk niet altijd. Zeker niet als de inbrenger stevige wind tegen heeft en er bijvoorbeeld tijdsdruk aan de orde is of er zijn veel beperkende regels. Anderzijds kan je wind ook in de goede richting blazen. Er zijn er wellicht omstandigheden die mee zitten waar nog niet bewust bij stil is gestaan maar die wel flink kunnen helpen. Mazen in de wet, anderen die al aan de slag zijn met hetzelfde vraagstuk en een deel van de oplossing kunnen aandragen. Stilzitten kan altijd nog dus neem de tijd om te leren van wat er speelt het hier en nu.

“Life is not about waiting for the storm to pass,
it is about learning how to dance in the rain”

Vivian Greene

Tijd om te onderzoeken!
We dagen de inbrenger van een vraagstuk uit om ruimte en tijd te nemen om het vraagstuk te onderzoeken, te overdenken, vanuit andere perspectieven te bekijken. De vragen op de kaarten helpen daarbij. Dan weer met een ogenschijnlijk voor de hand liggende vraag en in andere gevallen met een onverwachte vraag.

De ene vraag is wat sneller te beantwoorden dan de andere. Daag uit te onderzoeken en tijd te nemen om eigen wijsheid in te zetten en ook die van anderen. Er zijn genoeg deskundige en onnozele mensen te vinden die een leerzaam licht kunnen schijnen op het vraagstuk waar iemand zijn of haar tanden op stuk bijt. Oudere mensen, jongere mensen, mensen die totaal verschillen van de inbrenger. Door anderen doelgericht te betrekken of juist bewust op afstand te zetten openbaren zich weer nieuwe wegen die mogelijk een oplossing bieden. Verleid als begeleider de inbrenger van een vraagstuk om die wegen in te slaan en te verkennen. Tips te onderzoeken, te ontdekken welk spoor doodloopt en welk de oplossing dichter bij brengt.

Een inzicht dat iemand krijgt door het beantwoorden een vraag laat je vertalen naar een uitzicht. Daarmee bedoelen we dat aan elke vraag en antwoord een actie te verbinden valt. Soms moet iemand helemaal alleen aan de slag en op pad. In veel gevallen kun hij of zij mensen om zich heen mobiliseren en in beweging brengen. Samen kom je vaak verder en ook sneller naar een oplossing dan in je eentje.

Ook kan het vraagstuk zelf in beweging worden gebracht door het op basis van voortschrijdend inzicht te vereenvoudigen, te verbreden of verdiepen en het vraagstuk opnieuw te formuleren.

In het vervolg van deze handleiding vind je tips voor het samen bepalen van de cirkel van invloed en betrokkenheid, voor het faciliteren van een Ontwikkelingsgerichte dialoog rondom het vraagstuk en enkele suggesties voor het faciliteren van systemische werkvormen.

Wie betrek je?

Als je blijft zoeken vind je het niet.

Start met het vinden van onderdelen van de oplossing en het zetten van kleine stapjes in de vermoedelijk goede richting. Bekijk daartoe een vraagstuk van zoveel mogelijk kanten. Dat kan de inbrenger uiteindelijk alleen doen, met een coach, met een team of in nog veel groter verband.

De keuze die hierin gemaakt wordt hangt in de eerste plaats af van degene die het initiële vraagstuk heeft ingebracht. Wie uiteindelijk betrokken wordt in de dialoog hangt voorts ook af van de inhoud van de vraag die voorligt.

We kunnen wie betrokken is niet veranderen,
maar we kunnen wie betrokken is wel veranderen.

Je kunt als facilitator de vraagsteller(s) uitdagen om bewust de cirkel van betrokken mensen te bepalen. Enkele voorbeelden:

Faciliteer een Ontwikkelingsgerichte dialoog
Om (de mensen rondom) een vraagstuk in beweging te brengen help je als begeleider eerst om het vraagstuk te verhelderen en scherp in beeld te brengen, je maakt dan desgewenst een voorselectie van de vragen die je stelt en je faciliteert tenslotte een open, ontwikkelingsgerichte dialoog in 1-op-1 of groepsverband. Hanteer als begeleider de volgende stappen en tips als handvatten:

1) Maak van een probleemgericht vraagstuk een ontwikkelingsgericht vraagstuk
Een ontwikkelingsgericht vraagstuk is doelgericht en staat over het algemeen in positieve taal omschreven.

Het omdenken van een probleem naar een aanlokkelijk doel is soms al een leuke uitdaging op zich.

2) Maak eventueel een voorselectie van vragen e/o categorieën
Wil je een open gesprek zonder vooraf inhoudelijk al te veel richting te geven, neem dan alle vragen mee naar de volgende stap. Wil je als begeleider gerichter in gesprek gaan, selecteer dan vooraf een of enkele relevante categorieën en/of vragen. Dat kun je als begeleider helemaal zelf doen, maar je kunt dat ook met de inbrenger of groep betrokkenen doen. Het is waardevol om tussen het (samen) maken van de voorselectie van vragen en stap 4 een periode van bezinning en reflectie in te lassen.

3) Laat betrokkenen een of enkele vragen beantwoorden
Er zijn vele mogelijkheden. Gangbaar zijn:

  1. Trek een kaart. Iedere aanwezige beantwoordt die vraag;
  2. Ieder trekt zelf een willekeurige kaart en beantwoordt de vraag;
  3. Ieder selecteert bewust uit de stapel een vraag en beantwoordt de vraag op basis van eigen rol of expertise.

We dagen facilitatoren en begeleiders van een Ontwikkelingsgerichte dialoog graag uit om zelf andere werkvormen te bedenken.

4) Vertaal antwoorden en inzichten naar uitzichten:
We geven je als begeleider de volgende handreikingen:

  1. Vraag deelnemers aan het gesprek of de antwoorden op de vragen inzichten geven die tot het herformuleren van het vraagstuk leiden.
    Zo ja, hoe luidt het vraagstuk nu? Zie stap 1 voor tips met betrekking tot het (her)formuleren.
  2. Verleid deelnemers aan de dialoog om aan de inzichten kleine of grotere maar altijd zeer concrete acties te verbinden. In principe is aan praktisch elk antwoord of inzicht een actie te verbinden. Bijvoorbeeld:

Je kunt als begeleider de bijgesloten CATA-kaarten inzetten als ondersteunend middel.

5) Rond het gesprek af
Stel één of meerdere evaluatieve vragen, zoals:

Sluit tot slot het gesprek af door de vervolgafspraken te benoemen en ieder te bedanken voor zijn of haar bijdrage.

Suggesties voor Systemische werkvormen

We willen de inbrenger en ook jou als begeleider – naast cognitieve en dialogische reflecties – ook verleiden om fysiek en mentaal in beweging te komen. Ben je inbrenger pak dan regie over hoe je beweegt in relatie tot je vraagstuk. Ben je begeleider, beweeg dan in relatie tot het systeem waarin je werkt of dat je begeleid. Ee zijn oneindig veel mogelijkheden om dat te doen. We noemen er enkele:

Algemene tips voor de toepassing

Probeer de vragen en voorgestelde werkvormen eerst zelf uit in een veilige setting voordat je ze in de praktijk inzet. Dat kan bijvoorbeeld door het spel met een aantal vertrouwde collega’s te spelen rondom een actueel vraagstuk. Hierdoor ervaar je wat het effect van bepaalde vragen kan zijn en je leert bovendien je collega’s beter kennen.

Voor alle toepassingen en werkvormen waar je de set vragen vervolgens in gebruikt hebben we de volgende tips:

Verder spelen

We zetten zelf naast dit spel ook andere managementgames in op het vlak van persoonlijke en professionele groei, zoals onze set Ontwikkelvragen®. We vertellen je graag over de mogelijkheden van de games die we in ontwikkeltrajecten inzetten.

Inspiratie

Wij hebben een selectie van 80 Ontwikkelingsgerichte vragen voor je gemaakt en hebben ons daarbij laten inspireren door onder andere R. Vandamme, R. Dilts, B. Hellinger, het Haptotherapeutisch model, Tarot en Contextueel werk. Geen enkele checklist, kaartspel of set vragen is compleet of in alle gevallen de sleutel tot het oplossen van een vraagstuk, deze set is dat ook zeker niet. Sommige van de vragen zullen wat meer behulpzaam zijn dan andere.

We wensen van harte dat de vragen die wij gekozen hebben inspirerend zijn en je ondersteunen om in aangename sfeer aan vraagstukken te werken. We hopen ook dat dit spel eenieder verleidt om nieuwsgierig te blijven en vragen te blijven stellen. Neem als begeleider de set mee in je tas en leg af en toe een vraag op tafel. Laat het inspirerend zijn.

 

Over de auteurs

 

Valentijn Spit is senior adviseur, trainer, coach en oprichter van Auctus. Hij richt zich op leiderschaps-, team- en talentontwikkeling en werkt daarin op basis van de principes uit de krijgskunst, NLP en de Ontwikkelingsgerichte benadering.
X

 

 

Daphne Schelkers is senior adviseur, trainer, coach en support van Auctus. Zij deelt via dit spel haar kennis en visie op het vlak van de ontwikkeling van mensen en leiderschaps- en talentontwikkeling.

Tot slot

We zijn benieuwd naar je ervaringen en nodigen je van harte uit om feedback met ons te delen. Veel plezier!

© 2023 Auctus TCA

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Auctus TCA.